Column

Tijdens de autorit kon ik het niet laten om de lichtbundel te blijven volgen die ik steeds maar vanuit één plek in de hemel tevoorschijn zag komen. Soms zie je meerdere bundels, maar dan is de opening in het wolkendek vaak ook groter en breder.
Verder zag ik aan de bewolkte hemel geen openingen. Wel was het droog op dat moment, terwijl het de avond daarvoor flink had geregend.
Mijn fototas met camera lag in de kofferbak, maar ik deed geen moeite om dit moment vast te gaan leggen. Ik benoemde het wel. 

 

Toen we op de plek van bestemming aankwamen, was ik het alweer vergeten. Ik wilde een steen bestellen voor het graf van mijn moeder. Ik besloot deze te laten maken door de plaatselijke steenhouwer. Toen we langs de stenen liepen die als voorbeeld dienen 'stuurde' ik in stilte een berichtje naar boven met de vraag om een voorkeur. Het waaide flink en het was ook nog eens steenkoud op die plek, ik hoopte dan ook snel iets te zien wat me aansprak. Op datzelfde moment kwam er een jongen naar buiten met de boodschap dat zijn moeder over een uur terug zou zijn. We spraken af dan weer terug te komen.

 

De tussenliggende tijd hebben we besteed om een bezoek aan het graf te brengen. Een vriendin stelde me laatst de vraag, wat ik daar dacht te vinden als ik er eenmaal zou zijn. Met die gedachte stond ik daar en al wat ik zag was een zandbed waarop ik eigenlijk verwacht had veel herftsblad aan te zullen treffen, maar het was helemaal leeg op één enkel plantje na, waarvan ik wist dat mijn oom die daar had neergeplant. Eigenlijk best wel grappig, want mijn moeder mopperde altijd wanneer er veel blad op haar stoep lag. De bloemen van de uitvaart, eenmaal uitgebloeid en verdord, waren al opgeruimd door de buurman die ook de voortuin voor haar onderhield toen ze nog thuis woonde en niet meer goed uit de voeten kon. Dat deed me goed te zien.
Verder dacht ik niet zo veel te voelen. Ik verlegde mijn aandacht naar de andere graven die erbij gekomen waren en de andere die al wel voorzien waren van een steen en andere gedenktekens. Ook lantaarns, en ineens bedacht ik dat ik met lege handen stond. Waarom waren we niet eerst naar het tuincentrum gereden? Ik zag dat anderen ook planten met pot en al in het zand geduwd hadden.

 

Ik deed haar de groeten van mijn zoon waar we die middag vandaan kwamen en stelde me voor dat ze " Doe de groeten terug" zei en daar kwam dan toch ineens de emotie. Toen ik me bij het vertrek nog eens omdraaide zag ik vanachter een heg ineens dat de zon doorgebroken was. O ja, dacht ik. "Niet janken!" en dacht weer aan die Jacobsladder. Maar nu had ik wel mijn toestel binnen handbereik.

 

En weer terug bij de steenhouwerij, was de keus van de steen in de vorm van een hart al snel gemaakt. 

Het is een rare beleving om op een stralende decemberdag van alles in het hoofd te halen om te gaan doen, en uiteindelijk tot de conclusie te komen dat er geen bal van terecht komt.
Heb ik deze dag dan helemaal niets gedaan? O jawel hoor, ik heb me vanochtend suf gezocht naar een leuke sneeuwpop die ik het voorgaande jaar gehaakt heb en die ik uiteindelijk terug vond in de slaapkamer, achter een kastdeurtje, gewoon voor het grijpen.
En verder?

Tja, er wordt ook nog geklust in huis. Het toilet beneden krijgt een opknapbeurt, gaat helemaal in de revisie. Beetje rommelig, en vooral van het geknars van de cement krijg ik de rillingen, maar dat is geen reden om mijn dag niet te laten slagen. Maar wat is het dan wel?

 

Bedenken hoe we het gebruik van suiker kunnen verminderen, want dat schijnt de grootste boosdoener te zijn voor het cholesterol en nog andere gezondheidsproblemen. Nu heb ik hier goede richtlijnen voor gelezen, onder andere in het boek ' Het Pioppi Dieet' van Dr. Aseem Malhorta & Donal O' Neill, dat ik gisteren heb ontvangen en ook al deels heb gelezen.
Maar..... nu zal ik de juiste ingrediënten in huis moeten halen, als ik dit kans van slagen wil geven. De ellende met dit soort dingen is, dat het zo'n omslag geeft. Wat heb ik in huis, wat laat ik staan en wat schaf ik aan.
December is ook eigenlijk geen goed moment om zoiets aan te pakken, maar toch wil ik er mee aan de slag.

 

Boodschappen halen dus. Ach, dat kan morgen ook nog wel, want gisteren heb ik een grote hoeveelheid macaroni gemaakt, waar we dus twee dagen van kunnen eten, en dit ga ik niet weggooien. Ik heb er veel groenten in verwerkt en ik heb nog verse sperziebonen. Dus met de groente zit het sowieso wel goed vandaag. Uitstel.....
En terwijl ik dit schrijf, pakken donkere wolken zich samen. December roert zich. Ook in mijn lijf en in mijn hoofd.
Ik wil nog iets nieuws voor de komende feestdagen. Feestdagen? Ik ben daar eigenlijk helemaal niet 'echt' mee bezig. Wel met kaarsjes, voor een beetje sfeer en wat gezellige prullen om me heen, die ik nog heb. Foto's bekijken, die heb ik ook zat. Mijn moeder tegenkomen op die foto's van vorig jaar, 2e kerstdag in het verzorgingshuis, samen eten in dat zaaltje met haar kind, klein- en haar achterkleinkinderen die haar opoe noem(d)en.

 

En daar wordt het mij ineens duidelijk, waarom het vandaag niet wil, ondanks mijn goede voornemens. Eigenlijk helemaal niet zo raar, dus... 

 

Zoveel gedachten de laatste tijd! Wat moet ik daarmee aanvangen? Ik probeer alles op een rijtje te krijgen. Denk steeds dat ik rustig ben, maar de hartkloppingen die me ineens kunnen overvallen op de meest onverwachte momenten zeggen genoeg. En elke dag denk ik aan de laatste dagen van mijn moeder die zo intens waren, zowel voor haar als voor mij.


Als mantelzorger was ik de laatste maand van haar leven steeds dicht bij haar in de buurt en het was heftig, maar wat vond ik haar moedig! Ze kon in haar leven best wel eens mopperen, maar echt klagen deed ze nooit. Ze droeg vooral en legde zich er al snel bij neer als iets onoverkomelijk was. Maar ik zag ook haar pijn, dat soms verbeten masker dat ze zich eigen had gemaakt in de loop van tijd. Vond ze zichzelf wel wat waard? Waarom zei ze steeds ' niet janken' tegen ons, als het onderwerp sterven ter sprake kwam. Natuurlijk hadden we het daar niet elke dag over, maar als ze me in het kleine keukentje vanuit haar bed hoorde sniffen, dan dacht ze dat ik aan het huilen was, wat natuurlijk ook wel voorkwam, en dan was daar direct haar reactie:" Niet janken!" En soms snoot ik zittende naast haar bed gewoon even mijn neus en zag dan haar onderzoekende ogen.


Pas op het laatst leek ze het te accepteren en werd ze hierin wat milder. Ze had ook genoeg aan zichzelf, maar gelukkig merkte ik dat ze het fijn vond dat ik er helemaal voor haar was, al ging het af en toe wel een beetje ten koste van mijzelf. Ik nam me voor om die tijd later wel weer in te halen als alles achter de rug zou zijn. Maar goed, achteraf bezien valt dit soms nog wel wat tegen. Op haar manier heeft ze mij haar leven lang beschermd, en er waren momenten dat ik dit niet goed verdroeg. Ze wilde het beste voor mij , maar natuurlijk heb ik op mijn beurt - want zo is het leven - het nodige voor mijn kiezen gekregen. Ze vond dit heel erg, want gunde mij een beter leven dan dat zij zelf had gehad.


Verwerken is het dus waar ik nu mee bezig ben. Dit rouwproces ondergaan en daar 'gewoon' de tijd voor nemen. De bloemen op haar graf zullen nu wel verwelkt zijn. Het wordt tijd om nieuwe te plaatsen en een mooie steen uit te gaan zoeken. Een maand lang was ik elke dag bij haar. Nu ligt ze daar alweer langer dan een maand, zonder dat ik haar behalve dan die paar dagen na haar uitvaart bezocht heb, al speelt de afstand in kilometers ook mee, of maak ik mijzelf dat wijs? Ach, als ik heel eerlijk ben tegenover mijzelf, dan kon ik het gewoonweg nog niet opbrengen, om de doodeenvoudige reden dat ik haar mis en omdat ik die laatste intensieve dagen met haar als zo bijzonder warm, waarde-en liefdevol heb ervaren. Op die plus minus 250 kilometer afstand van haar, koester ik dit nog even.

 

Ik heb haar meer dan eens uitvoerig bedankt en geknuffeld in die laatste maand van haar leven en vanzelfsprekend zit ze voor altijd in mijn hart. Echter, haar verbod op het janken heb ik helaas al meerdere keren overtreden, maar stiekem denk ik dat ze me dit al lang heeft vergeven.  

Mijn grootmoeder sprak als er bepaalde verwachtingen waren - hetzij in de privésfeer of in de grote wereld daarbuiten - "Het zal mijn tijd wel duren."
Mijn moeder had zo haar eigen zinnetje voor de bovenstaande uitspraak, maar het komt op hetzelfde neer. " Dan jeuken mij de kiezen niet meer." Wanneer ze dit zei, dan antwoordde ik steevast: "Dat kan sowieso niet meer ma, want je draagt al jaren een kunstgebit." Ze was 21 toen ze vanwege 'De wolf' in haar tanden haar volledige gebit moest laten trekken. Maar zij was niet de enige in die tijd, veel mensen hadden kort na de oorlog een slecht en/of verzwakt gebit.

Mijn grootmoeder heeft haar tijd inmiddels alweer lang geleden geleefd, helaas is zij niet ouder geworden dan 59 jaar. Mijn moeder is terwijl ik dit schrijf 85 jaar en wordt verzorgd - ja ook haar tanden die elke nacht in een speciaal bakje gaan - in een verzorgingshuis. Tegenwoordig spreekt men meer van verpleeghuizen.

 

Sinds een paar weken is mijn moeder bedlegerig en heb ik het vermoeden dat ze niet meer van haar bed zal komen. Ze heeft nog een klein poosje gebruik kunnen maken van de rolstoel die haar aangemeten was door de betreffende gemeente. Men spreekt nu over een comfortbeleid. Dat wil zeggen, dat de patiënt zelf mag aangeven wat ze wenst en dat daar ook zo veel mogelijk rekening mee gehouden wordt. Wanneer ik haar een bezoek breng zie ik als ik de koelkast open, dat deze goed gevuld is met griesmeelpap, appelmoes, toetjes met kwark en sapjes. Sinds kort wordt het eten vanuit de keuken voor haar kleingesneden en/of gemaald. Vroeger prakte ze zelf haar piepertjes met jus, dat vond ze heerlijk, maar nu kan ze dit niet meer, want ook haar coördinatie is sterk afgenomen. Ze eet en drinkt nu met behulp van de verpleging en als ik bij haar ben, help ik haar ook zo goed als ik kan. 

Ook geestelijk gaat ze steeds een beetje achteruit. Ze kan soms ineens een spin of een muis zien zitten en wijst er dan ook naar. De ventilator die we laatst voor haar hebben aangeschaft ziet ze soms aan voor een centrifuge.

 

Maar haar zinnetjes.......die zijn nog aardig paraat. Mijn dochter heeft er een aantal opgeschreven zodat ze niet verloren gaan als haar oma er straks niet meer is. Veel vaker komen die zinnetjes spontaan in mij op en soms geef ik haar een aanzet om de kijken of ze die zelf nog weet of herkent.
Zoals laatst, toen ik weer naast haar bed in de 'gemakkelijke stoel' zat die helemaal op haar maat gemaakt is, maar die mij past als een maatpak. Ik verzuchtte toen ik haar aankeek: " Ja, het is wat allemaal hè?" Ik zag haar al glimlachen en ik ging verder " Ja ja, want zo is het gekomen "........ waarop ze antwoordde:


"En zo is het gegaan!"

Je ziet ze tegenwoordig weer vaker, de autoped, ook wel step genoemd. Ze zijn verkrijgbaar  in allerlei modellen en kleuren, voor jong en oud. Op de verjaardag van mijn kleinzoon kwam er een ingeklapte step in een doos voorbij die de zesjarige mocht uitpakken. Er was al een leuk groepje kinderen aanwezig en tussen het speelgoed zag ik ook een mini-step in het roze. Deze werd gebruikt door een schattig meisje, gekleed in een feestelijk blauw jurkje.

Toen ik zelf nog op de kleuterschool zat - en ja dat is eventjes geleden -  had ik een step met stevige handvaten aan een ijzeren stuur. De step had rubberbanden en een houten plank om op te staan. Ik was er verzot op! Ik stepte er elke dag mee naar de kleuterschool, soms gewoon in mijn eentje, dat kon toen nog. Ik mijn herinnering ging ik vaak alleen, het was dichtbij huis en er waren nog geen hinderlijke auto’s die mij moesten passeren.
Mijn moeder haalde me soms op, of misschien deed ze dit wel iedere dag, dat ben ik dan vergeten en waarschijnlijk puur door het gevoel van vrij- en blijheid die de genoemde step mij gaf. Ik heb de route nog helemaal in mijn hoofd, de bewuste kleuterschool met de naam ‘ Het kwetternest’ is jammer genoeg verdwenen. Ik vond het zo'n fijne school en heb genoten van mijn kleutertijd. 
 
Ik wil een herinnering ophalen aan een bijzondere dag op de kleuterschool die me doet denken aan mijn toen nog jonge en vitale moeder. Nu brengt ze haar dagen door in een verzorgingshuis op de Veluwe. En lopen gaat echt niet meer, laat staan steppen. 
Ooit deed ze dit wel. Het was op een mooie zonnige dag dat ze me tussen de middag kwam ophalen en het schoolplein opliep. Normaal zou ik haar al tegemoet gekomen zijn, maar die keer bleef ik wat angstvallig achterwege. Ik had namelijk een ‘ongelukje’ gehad.
In de loop van de ochtend had ik aan de juf gevraagd of ik naar de w.c. mocht gaan. Dit moest je echt even netjes vragen. Maar de juf wilde juist een verhaaltje gaan vertellen en daarom moest ik even wachten, wat dus echt niet ging …… 

Na het verhaaltje liep ze op ons af en controleerde ze enkele kinderen, want ze had iets geroken. Ik hield natuurlijk mijn lippen stijf op elkaar en gelukkig werd haar aandacht daarna afgeleid. Hoe ik de rest van de tijd doorgekomen ben weet ik niet meer. Maar wat was ik blij dat ik mijn moeder even later in het vizier kreeg. Ze had gelijk door wat er aan de hand was en zette mij met beide benen op de plank van mijn autoped. Ze plaatste haar rechterbeen erachter en met haar vrije been stepte ze ons samen, met mijn handen in het midden en die van haar ernaast aan het stuur naar huis. Ik hoor nog het geknerp van de ritmische beweging van de rubberen banden op de weg en het gaf me een groot gevoel van veiligheid.

Nu heeft zij soms zelf een ‘ongelukje’ en dan denk ik weer terug aan ons goed bewaarde geheimpje van toen. We kunnen geen gebruik meer maken van de step, maar haar rolstoel heeft wel banden van rubber. 

Nieuwe commentaren

23.06 | 14:32

Ja, dat vind ik ook best bijzonder An. Bedankt voor je reactie en een hartelijke groet! :*

...
18.06 | 16:45

mooi geschreven Jannie
bij mij is het heel wat eenvoudiger
wel vreemd dat Moederdag op dezelfde dag valt en Vaderdag niet

...
16.06 | 11:03

Leuk dat jij mijn vader ook goed heb gekend Sjaak en ja, je kon enorm met hem lachen. Ik zet hem graag in het zonnetje. Dank voor je reactie. :)

...
16.06 | 11:00

Ik vind het ook fijn te weten dat jullie er twee van hebben gekend Map. Twee lieve mensen! En ook mijn biologische vader heeft een plekje gekregen in de tijd. X

...